Ceneviz’deki bir forwarder telefonuna bakıyor — Tanger Med’den gelen başka bir gemi, sekiz gün gecikmeli, konteyner ortada yok.
Şu anda Orta Akdeniz’de durum tam bu. Bölgesel besleyici hatlar, Ortadoğu kaosunun ağırlığı altında yeniden çöküyor. Kızıldeniz ilk patladığındaki liman yığılmalarını unutun; bu sefer konteynerler saklambaçta, programlar kum üstüne yazılmış gibi.
İtalya’ya konteyner peşinde koşan nakliyeciler? Bol şans — konteynerler var elbet, ama ihtiyacınız olan yerde ve zamanda değil.
İtalyan konteyner ustaları Sogese durumu özetlemiş: “Konteynerler orada ama piyasa onları nerede ne zaman lazımsa orada yok.”
“Piyasa artık ekipmanın miktarıyla değil, ne kadar verimli dolaştığıyla tanımlanıyor,” diyor CEO ve Genel Müdür Andrea Monti. “Bu tedarik sorunu değil, dolaşım sorunu,” diye ekliyor.
İtalyan Limanlarından Konteynerler Niye Kayboluyor?
Suçu büyük gemilere atın, Yemen füzelerinden kaçmak için Afrika’nın Ümit Burnu’nu dolanıp Batı Akdeniz merkezlerini —Algeciras ve Tanger Med gibi— ekstra yükle boğuyorlar. Xeneta’nın eeSea verilerine göre bu hafta Algeciras’ta gemilerin %50’si rıhtım bekliyor, Tanger’da %27. Dev transkon taşıyıcıları için sorun yok, ama Güney Avrupa’ya dağıtan feeder’lar aç kalıyor.
İtalya’daki ithalatçılar? Tamamen vuruldu. Bu feeder bacaklarına bağımlılık patladı, eskiden hızlı bir sıçrama olan hatlar şimdi değişkenlik girdabına döndü. Ana hat taşıyıcıları —her zamanki gibi güvenilmez, Asya-Akdeniz servisleri Ocak/Şubat’ta Sea-Intelligence’a göre zamanında performansını %64,7’ye düşürmüş (aylık 2,7 puan kayıp)— bağlantı pencerelerini iyice kısaltıyor. Sonuç: Feeder’lar daha büyük yükleri, daha geç ve daha pahalı taşıyor.
Şimdi alaycı kısım — kim kâr ediyor? Feeder operatörleri tabii. Monti net söylüyor: “Feeder bacağı artık ikincil değil, hem maliyet hem güvenilirlik burada belirleniyor.” Tam isabet. Ana hatlar sorumluluğu feeder’lara atarken, Tangier-Ceneviz gibi koridorlarda fiyatlar uçuyor. Forwarder’lar marjlarını sıkıştırıyor; müşteriler fiyatlardan yakınıyor. Klasik hikaye.
Kısa paragraf: Tıkanıklık sürüyor.
Ama derine inin — bu yeni değil. 2016’ya flashback, Hanjin iflası: Dolaşım donunca dünya çapında konteyner dağları hareketsiz kaldı, tedarik sorunu değil. Akdeniz’i şimdi aynı hayalet dolaşıyor. Cesur tahminim? Üçüncü çeyreğe kadar feeder fiyatları %20-25 fırlar, taşıyıcılar bunu ‘acil ayarlamalar’ diye cebe indirir, nakliyeciler sonsuz ek ücretleri öder. PR’ciler ‘dayanıklılık’ der; ben buna saçmalık diyorum — bu kârlı bir acı.
İtalya’nın Tedarik Zinciri mi Özellikle Vuruldu?
Ceneviz gemileri geçen ay ortalama beş gün gecikmeli. La Spezia? Sekiz. eeSea 2024 ortalarında en düşüklerini kaydediyor. Sogese raporu çekirdeğe iniyor: “İtalya rota değişiklikleri ve feeder güvenilirliği açısından Avrupa geneli dinamiklerin yansıması, üstelik ekstra hassasiyetle.”
Dayanıklı diyorlar. Ticari açıdan karmaşık diyelim — forwarder’lar artan işletme maliyetleriyle ve fiyat pazarlığı yapan müşterilerle boğuşuyor. Orta Akdeniz pazarları şimdi Batı merkezlerine yaslanmış, her arızayı büyütüyor.
Doğu-batı Akdeniz feeder’ları? Jeopolitik stres zirvede, ama bu sefer batı terminallerinde kıyamet yok. Ağın damarları tıkanıyor — ekipman yanlış döngüde sıkışmış, programlar lime lime.
Tek cümle mucizesi: Forwarder’lar suda debeleniyor.
Uzaklaşın: Okyanus taşıyıcıları ABD yönüne acil yakıt ek ücretleri vuruyor, oradaki fiyatları şişiriyor. Akdeniz dolaşım sarhoşluğunu çekiyor. Maersk tahminleri güncelliyor (adil diyorlar), DSV ivme kazanamıyor, FedEx geçici iş anlaşmaları arasında pazarlamayı zorluyor. Her yerde kaos.
Benim özgün yorumum? Bu ‘dolaşım krizi’ 2021 Vadisi çip kıtlığını andırıyor — silikon bol, yanlış fabrikalarda. Ama burada taşıyıcılar kimseyi kurtarmaz; kaosu paraya çevirir. DHL’i izleyin, feeder kapasitesini erkenden kapar lider olur.
Feeder Sıkıntısından Asıl Kim Kâr Ediyor?
Taşıyıcılar, tabii. Yakıt ek ücretleri? Başlangıç sadece — daha fazlası yolda, man
